Praktijk Mooi Mens – hulp bij relaties en scheiding
Leren luisteren
Van de week keek ik ’s avonds even heerlijk een serie. Voor mij is dat: ontspannen, even niks hoeven, gedachten uit.
Vaak gaan de woorden en de belevenissen rustig aan me voorbij in zo’n serie. Ik hoef er niks mee, ik geniet er gewoon van en ben in het moment. En heel soms kan ik dan toch opeens even worden stilgezet vanwege een uitspraak die gedaan wordt.
Zo ook deze:
“Voor communiceren moet je je kwetsbaar opstellen. En je gedachten en bedoelingen opzijzetten om te luisteren. Leren luisteren.”
Ik zette de serie op pauze en maakte een notitie. Want ik ken mezelf: als ik het niet opschrijf, ben ik het na verloop van tijd kwijt.
Deze zin wilde ik graag onthouden, omdat hij raakt aan waar ik dagelijks mee bezig ben. Ik herken het bij mezelf, in het contact met anderen en in gesprekken met cliënten.
Communiceren is meer dan praten
We denken bij communicatie vaak aan praten. Aan woorden vinden, duidelijk vertellen wat je bedoelt en ervoor zorgen dat de ander begrijpt wat jij wilt zeggen.
En natuurlijk is dat belangrijk. Maar echte communicatie gaat wat mij betreft over zoveel meer dan de woorden die we uitspreken.
Ik zie het zo vaak: mensen die verbaal ontzettend sterk zijn. Overtuigend. Mensen die hun standpunt goed kunnen verwoorden en precies kunnen uitleggen waarom ze vinden wat ze vinden.
Maar goed kunnen praten betekent niet automatisch dat je ook goed kunt communiceren.
En andersom zijn er mensen die juist heel weinig zeggen. Omdat ze zichzelf onvoldoende belangrijk vinden om hun stem te laten horen. Omdat ze bang zijn de ander te kwetsen. Of omdat ze bang zijn voor de reactie die hun woorden kunnen oproepen. Ook dat vertelt iets. Communicatie gaat namelijk niet alleen over wat je zegt.
Het gaat ook over hoe je aanwezig bent in het contact.
Kwetsbaarheid als ingang naar verbinding
Kwetsbaarheid is bepalend voor communicatie. Dan heb ik het over échte communicatie hè? Je kwetsbaar opstellen betekent niet dat je alles maar moet delen of dat je jezelf volledig moet blootgeven.
Het betekent voor mij vooral dat je bereid bent om jezelf werkelijk te laten zien.
Dat je durft te zeggen:
Dit raakt me.
Ik vind dit spannend.
Ik weet even niet hoe ik dit moet zeggen.
Ik merk dat ik boos word, maar eigenlijk zit daar iets anders onder.
Of misschien zelfs:
Ik begrijp je nog niet. Wil je me vertellen wat je bedoelt?
Dat laatste vraagt misschien wel net zoveel kwetsbaarheid als het uitspreken van je eigen gevoelens. Want zodra we echt gaan luisteren, kunnen we niet meer volledig vasthouden aan ons eigen verhaal.
Je eigen verhaal even parkeren
De uitspraak uit de serie bleef vooral bij me hangen vanwege dat stukje:
“Je gedachten en bedoelingen opzijzetten om te luisteren.”
Dat vind ik een mooie, maar ook best lastige opdracht. Want hoe vaak luisteren we eigenlijk terwijl we ondertussen al bezig zijn met ons eigen antwoord? De ander is nog aan het praten en in ons hoofd zijn we al bezig met:
Maar dat klopt niet.
Dat heb ik helemaal niet zo bedoeld.
Nu moet ik toch echt even uitleggen hoe het zit.
Als jij dit zegt, dan wil ik ook nog wel even vertellen wat jij gisteren deed.
We luisteren dan wel naar de woorden, maar ondertussen zijn we vooral bezig met onszelf.
Met verdedigen.
Met verklaren.
Met overtuigen.
Met ons gelijk.
Werkelijk luisteren vraagt iets anders. Het vraagt dat je je eigen gedachten, aannames en bedoelingen soms even opzij kunt zetten. Niet om jezelf weg te cijferen. Maar om ruimte te maken voor de ander.
Luisteren naar wat er achter de woorden zit
Wanneer je echt luistert, luister je niet alleen naar de woorden. Je luistert ook naar wat er achter die woorden zit.
Iemand zegt misschien: “Je hebt nooit tijd voor mij.”
En ja, misschien denk je dan onmiddellijk: Dat is niet waar! Natuurlijk heb ik wel tijd voor je.
Maar wat als je eerst probeert te luisteren naar wat er onder die woorden zit?
Misschien betekent “je hebt nooit tijd voor mij” eigenlijk:
Ik mis je.
Ik voel me alleen.
Ik verlang naar aandacht.
Ik wil het gevoel hebben dat ik belangrijk voor je ben.
Dat verandert het gesprek. Niet omdat de eerste uitspraak ineens niet meer belangrijk is, maar omdat je probeert te begrijpen wat de ander werkelijk probeert te vertellen. En misschien ontdek je dan ook iets over jezelf. Want luisteren naar de ander kan tegelijkertijd iets in jezelf aanraken.
Wanneer emoties hoog oplopen
Juist wanneer het spannend wordt, wordt luisteren moeilijk.
Bij relatieproblemen bijvoorbeeld. Wanneer partners zich al langere tijd niet gehoord of gezien voelen.
Bij een scheiding, waarin verdriet, boosheid, angst en onzekerheid door elkaar heen kunnen lopen.
Bij verlies, waarin woorden soms tekortschieten en oude pijn opnieuw geraakt kan worden.
Op zulke momenten schieten we gemakkelijk in patronen die ons ooit geholpen hebben om onszelf te beschermen.
We gaan verdedigen.
We gaan overtuigen.
We gaan uitleggen.
We trekken ons terug.
Of we proberen koste wat kost de ander ervan te overtuigen dat óns verhaal het juiste verhaal is.
Dat is menselijk. Maar het brengt ons niet altijd dichter bij elkaar.
Verbinding vraagt om afstemming
Echte verbinding vraagt juist om iets anders.
Om afstemming.
Om ruimte voor elkaar.
Om nieuwsgierigheid.
Om het kunnen verdragen dat je het misschien even niet met elkaar eens bent.
Om het voelen en uitspreken van de onderliggende lagen.
Om wederkerigheid en gelijkwaardigheid.
En vooral: om de bereidheid om elkaar werkelijk te proberen te begrijpen.
Dat betekent niet dat je het met elkaar eens hoeft te worden. Begrijpen is iets anders dan instemmen.
Je kunt begrijpen waarom iets voor de ander belangrijk is, zonder dat jij het hetzelfde ervaart.
Je kunt luisteren naar iemands pijn zonder meteen verantwoordelijkheid te nemen voor alles wat die pijn veroorzaakt.
En je kunt je eigen grens blijven voelen, terwijl je tegelijkertijd nieuwsgierig bent naar de wereld van de ander.
Juist daarin kan ruimte ontstaan.
Luisteren begint misschien wel bij jezelf
En misschien is dat wel het mooie aan luisteren. Het begint niet alleen bij de ander. Het begint ook bij jezelf.
Kun je voelen wat er in jou gebeurt wanneer iemand iets zegt wat je raakt?
Kun je je eigen automatische reactie even opmerken voordat je erin meegaat?
Kun je nieuwsgierig zijn naar je eigen boosheid, verdriet of terugtrekgedrag?
Kun je jezelf afvragen:
Wat gebeurt er nu eigenlijk met mij?
Want hoe beter je jezelf leert kennen, hoe meer ruimte er kan ontstaan om werkelijk naar een ander te luisteren.
Niet vanuit verdediging.
Niet vanuit angst.
Maar vanuit aanwezigheid.
Samen, ook als samen niet meer vanzelfsprekend is
Dit geldt voor mij niet alleen binnen een relatie. Ook wanneer een relatie eindigt, blijft communicatie belangrijk. Misschien soms juist extra belangrijk. Zeker wanneer er kinderen zijn, wanneer je samen een geschiedenis deelt of wanneer er nog veel onuitgesproken is. Ook dan kan het verschil worden gemaakt door te leren luisteren. Niet om het verleden uit te wissen. Niet om alles goed te praten. Maar om elkaar als mens weer te kunnen zien. Soms samen. Soms individueel. En soms begint herstel niet met een groot gesprek, maar met één iemand die besluit om anders te gaan luisteren.
Mijn woorden voor de komende tijd
De zin uit die serie duurde misschien maar een paar seconden. Maar blijkbaar was dat genoeg om mij even stil te zetten. Ik zette de serie op pauze, schreef de woorden op en nam ze mee. Niet omdat ik het luisteren al beheers. Integendeel. Juist omdat ik weet dat het iets is waar ik mezelf steeds opnieuw in wil oefenen. In mijn relaties. In mijn werk. In gesprekken. In het contact met mezelf.
Met deze woorden ga ik de komende periode aandachtig op pad.
Luisteren
Kwetsbaarheid
Verbinding
Praktijk Mooi Mens 💚
💚 Begeleiding bij relaties en scheiding
💚 Laat je last achter je en kom in verbinding met jezelf (én elkaar)
💚 www.praktijk-mooimens.nl
Ps: op de foto zie je het schilderij dat in mijn praktijkruimte hangt. Kijken vanuit je hart 💚. Kwetsbaar.
🌱 Herken jij jezelf hierin?
Je kunt vrijblijvend contact opnemen via www.praktijk-mooimens.nl/contact/
